Toetsing: laat los wat vergelijkt en sorteert
Over vertrouwen, vakmanschap en de vraag wat kinderen werkelijk verder helpt
Wat hebben leraren, schoolleiders en intern begeleiders eigenlijk aan toetsen? Hoe helpt toetsing het onderwijs verder en wanneer zit het juist in de weg?
In deze aflevering gaat Irene Harmsen in gesprek met toetsexpert, taalkundige en onderwijsadviseur dr. Karen Heij. Samen ontrafelen zij hoe toetsing in het onderwijs steeds dominanter is geworden, welke perverse effecten dat heeft op kinderen, professionals en het onderwijsaanbod, en waarom het tijd is voor een fundamenteel ander gesprek.
Karen Heij legt uit dat het leerlingvolgsysteem (LVS) allang niet meer alleen draait om volgen, maar ook om vergelijken, ordenen en voorsorteren. Ze is zeer kritisch op de invloed van toetsing op leesonderwijs, schooladvisering, dyslexieverklaringen en zelfs thuiszitters en het zelfbeeld van kinderen. Tegelijk biedt dit gesprek ook perspectief: hoe komen we terug bij de bedoeling van onderwijs? Wat vraagt dat van leraren, schoolleiders, bestuurders, toezichthouders en beleidsmakers? En welke rol kan toetsing wél spelen, als die in dienst staat van ontwikkeling in plaats van selectie?
Een aflevering voor iedereen die in en rond de school werkt en voelt dat het anders moet. Luister mee naar een indringend en hoopvol gesprek over brede onderwijskwaliteit, professionele ruimte en het lef om los te laten wat kinderen en professionals klein maakt.
Hoofdstukken
00:44 Welkom & introductie van Karen Heij
02:45 Wat is er de afgelopen vijf jaar in beweging gekomen rondom toetsing?
04:34 Hoe kan het dat het LVS zo dominant is geworden?
11:25 Een LVS-toets is eigenlijk een soort mini-doorstroomtoets met alle gevolgen van dien
14:05 Het verengende effect van toetsen op het taalonderwijs
18:57 De perverse impact van het inspectiekader op het onderwijs
21:43 We moeten met elkaar op zoek naar een evenwicht in de kwaliteit van onderwijs en toetsing
26:30 Gestandaardiseerde toetsen, de referentiekaders en leerlijnen hebben de onderwijsprofessional klein gemaakt
30:22 Het effect van toetsen op het aantal dyslexieverklaringen
37:18 Het effect van het vergelijkend meten en het selectiemechanisme van toetsing op onder andere thuiszitters
42:18 Is er een stelselwijziging nodig voor een nieuw narratief?
45:49 Oproep aan onderwijsprofessionals, bestuurders en toezichthouders
Proefschrift van dr. Karen Heij
Van de kat en de bel, tellen en vertellen met de eindtoets basisonderwijs (2021)
Lees verder
Toetsing in het basisonderwijs (serie van vijf artikelen)
Hoe referentiekader en toetsing goed taalonderwijs in de weg staan
Deze aflevering is gemaakt door Irene Harmsen, Simone Hoogenboom en Femke van Kalleveen van Onderwijsversterkers, artwork door Sifra van Dalen van Studio Vonk & De Boer, muziek All Night Dance van PØW via Epidemic Sound.
Volg Onderwijsversterkers op LinkedIn en kijk voor aanbod op de website.
OnderwijsOntrafeld
In OnderwijsOntrafeld nemen we je mee in de wereld van leren, ontwikkelen en opgroeien in en rond de school. We brengen kennis, ervaring en praktijk samen door in gesprek te gaan met experts die het onderwijs en de jeugdhulp écht kennen. We bespreken herkenbare vraagstukken, pluizen onderzoeken uit, toetsen aanpakken en standpunten. Je krijgt nieuwe inzichten en handvatten die je morgen kunt toepassen.
Dit is een podcast voor onderwijsprofessionals die niet opgeven, ook al voelen zij zich soms machteloos. Voor professionals die laveren tussen beleid en praktijk, die op zoek zijn naar verdieping, die het verschil willen maken en die terug willen naar de kern: vakmanschap, kennisoverdracht en wat echt werkt in de klas of school.
Over Onderwijsversterkers
OnderwijsOntrafeld is een podcast van Onderwijsversterkers, een onderwijsbegeleidingsdienst in Noord-Holland zonder winstoogmerk. Samen met scholen, ouders, kinderdagverblijven en gemeenten versterken we al sinds 1969 de voorwaarden voor een veilige, gezonde, gelukkige en kansrijke ontwikkeling voor ieder kind. Wij geloven in de kracht van kinderen én goed opgeleide professionals. Want goed onderwijs begint bij vakmanschap. En vakmanschap begint bij samen waarde creëren.
Kijk voor meer informatie op https://onderwijsversterkers.nl