Mens blijven tussen systemen

Over AI, dashboards, vroege selectie en de pedagogische opdracht van onderwijs

AI is steeds meer verweven in het dagelijks leven, ook op school. Het zit (verstopt) in dashboards, adaptieve methodes en leerlingvolgsystemen. Het belooft leraren te ontlasten, leerlingen direct feedback te geven en onderwijs beter af te stemmen op wat ieder kind nodig zou hebben. Maar wat gebeurt er als systemen steeds meer bepalen wat goed, efficiënt en belangrijk is? En hoe zorgen we ervoor kinderen niet verdwijnen achter data, scores en voorspellingen?

In deze aflevering gaat Irene Harmsen, bestuurder van Onderwijsversterkers, in gesprek met pedagoog, onderwijsbestuurder, podcastmaker en NIVOZ-directeur Jan Jaap Hubeek over zijn boek Mens blijven tussen systemen, een pleidooi voor menswaardig onderwijs in het AI-tijdperk. Het boek verkent de historische en filosofische lijnen achter het maakbaarheidsdenken, laat de keerzijden van AI zien en werkt toe naar een alternatief: het opzoeken van de pedagogische ruimte tussen systemen waar aandacht, het menselijk oordeel, ontmoeting en moed centraal staan.

Jan Jaap laat zien dat technologie waardevol kan zijn zolang de leraar regie houdt. AI kan bijvoorbeeld ruimte scheppen door te assisteren bij het differentiëren. Maar dit werkt alleen als we blijven terugkeren naar de bedoeling van onderwijs: waartoe zijn we hier samen op school? Wat vraagt dit kind, deze groep, deze gemeenschap? Een persoonlijk en verdiepend gesprek over wie Jan Jaap is als mens, wat hij met het vrijeschool onderwijs heeft, vroege selectie, de inzet van AI in het onderwijs, de nieuwe kerndoelen en hoe het onderwijs van de toekomst eruit kan zien als we de voordelen van AI benutten.

Een aflevering voor iedereen die zich afvraagt hoe we in een tijd van snelle technologische ontwikkeling de menselijke waarde in onderwijs kunnen blijven zien, beschermen en versterken.

Hoofdstukken

00:41 Welkom & introductie Jan Jaap Hubeek

02:18 Welke onderwijservaring Jan Jaap het meeste bijstaat

03:44 Wat Jan Jaap met het vrijeschool onderwijs heeft

10:54 Waarom Jan Jaap voor de titel 'Mens blijven tussen systemen' heeft gekozen

12:48 Waarom het Nederlands onderwijs het niet lukt om te stoppen met kindvolgsystemen en vroege selectie

16:58 Wat het onderwijs kan doen om wat dapperder te zijn m.b.t. vroege selectie

24:19 Het doem- of droomscenario van AI in het PO en VO

26:44 Wat we onze leraren in opleiding mee kunnen geven over AI en het menselijk oordeel

28:55 Hoe het onderwijs vast lijkt te zitten in een patroon van angst aanjagen m.b.t. de nieuwe kerndoelen

33:16 Hoe Jan Jaap tegenover de nieuwe generatie staat die zoveel mogelijk analoog wil leven

34:24 Hoe er op scholen krampachtig wordt gedaan over de inzet van AI door leerlingen - toets je wel wat je beoogt

37:49 De terugkomende vraag is: hoe gaan we om met technologie?

39:41 Hoe kan het onderwijs eruitzien met de voordelen van AI?

46:23 Welke rol de broer van Jan Jaap in het boek speelt

49:47 Leestip & afsluiting

Boek van Jan Jaap Hubeek

Mens blijven tussen systemen, een pleidooi voor menswaardig onderwijs in het AI-tijdperk (ISBN 978 90 836 600 35)

Bestel bij je lokale boekhandel.

Lees & luister verder

Podcastserie AI: het pedagogisch appel (met o.a. Jan Jaap Hubeek, Barend Last en Hubert-Jan Hubeek)

Documentaireserie Klassen (van Sarah Sylbing en Ester Gould, omroep HUMAN, november 2020)

Podcastserie Waarde(n) van Vrijeschoolonderwijs (met o.a. Jan Jaap Hubeek, Wouter Modderkolk, Aziza Mayo en Nina Hosseini)

Publicaties over social justice van Nina Hosseini

Artikel 23: Het openbaar en bijzonder onderwijs (over vrijheid van onderwijs)

Kijk ook eens op Laterselecteren.nu en Leve het Onderwijs

Deze aflevering is gemaakt door Irene Harmsen, Simone Hoogenboom en Femke van Kalleveen van Onderwijsversterkers, artwork door Sifra van Dalen van Studio Vonk & De Boer, muziek All Night Dance van PØW via Epidemic Sound.

Volg Onderwijsversterkers op LinkedIn en kijk voor aanbod op de website.

OnderwijsOntrafeld

In OnderwijsOntrafeld nemen we je mee in de wereld van leren, ontwikkelen en opgroeien in en rond de school. We brengen kennis, ervaring en praktijk samen door in gesprek te gaan met experts die het onderwijs en de jeugdhulp écht kennen. We bespreken herkenbare vraagstukken, pluizen onderzoeken uit, toetsen aanpakken en standpunten. Je krijgt nieuwe inzichten en handvatten die je morgen kunt toepassen.

Dit is een podcast voor onderwijsprofessionals die niet opgeven, ook al voelen zij zich soms machteloos. Voor professionals die laveren tussen beleid en praktijk, die op zoek zijn naar verdieping, die het verschil willen maken en die terug willen naar de kern: vakmanschap, kennisoverdracht en wat echt werkt in de klas of school.

Nieuw bij OnderwijsOntrafeld?

Begin met de aflevering over consultatieve leerlingbegeleiding met dr. Wim Meijer of duik direct in een van de andere gesprekken. Elke aflevering staat op zichzelf en samen vormen ze een krachtig verhaal over wat onderwijs kan zijn.

Over Onderwijsversterkers

OnderwijsOntrafeld is een podcast van Onderwijsversterkers, een onderwijsbegeleidingsdienst in Noord-Holland zonder winstoogmerk. Samen met scholen, ouders, kinderdagverblijven en gemeenten versterken we al sinds 1969 de voorwaarden voor een veilige, gezonde, gelukkige en kansrijke ontwikkeling voor ieder kind. Wij geloven in de kracht van kinderen én goed opgeleide professionals. Want goed onderwijs begint bij vakmanschap. En vakmanschap begint bij samen waarde creëren.

Kijk voor meer informatie op https://onderwijsversterkers.nl