Afl. 14: Het Nacht van het Verraad

Bergen op Zoom, september 1747. Al weken dreunen de Franse kanonnen. Huizen veranderen in puinhopen, de Gertrudiskerk is door brand verwoest en achter de vestingmuren groeien angst en uitputting. Toch blijft de hoop overeind. Dit is immers La Pucelle, de onneembare Maagd. De vesting die eerdere belegeraars wist te weerstaan en die dankzij Menno van Coehoorn tot de sterkste van Europa wordt gerekend.

Maar in de vroege ochtend van 16 september gaat het verschrikkelijk mis.

In deze aflevering van De Bergse Podcast nemen Jos en Peter je mee naar de laatste uren van de vestingstad. Hoe konden Franse troepen zo plotseling binnendringen? Waarom liepen tegenaanvallen op niets uit? En welke rol speelde de man wiens naam verbonden raakte aan het verraad van Bergen op Zoom: kapitein Van der Plasse?

Zijn geschiedenis leest als een spannende roman. Een officier met een bewogen verleden raakt aan de goktafel steeds dieper in de schulden. Wanneer ook het aan hem toevertrouwde legergeld verdwijnt, dreigt de ondergang. Dan verschijnen geheimzinnige mannen met Franse connecties. Er volgen ontmoetingen in een Bergs koffiehuis, verborgen boodschappen en signalen vanuit een zolderraam in de Boschstraat. Uiteindelijk draait alles om een sleutel en een doorgang in de vesting.

Dit verhaal over Van der Plasse is overgeleverd in een negentiende-eeuwse, historisch-romantische vertelling. Daarnaast klinkt de stem van dominee Johannes Janssen, die de overrompeling zelf meemaakte. Zijn aangrijpende relaas brengt ons dicht bij de verschrikkingen die soldaten en burgers moesten doorstaan.

Want de stad valt niet zonder verzet. Op de Grote Markt proberen verdedigers de Franse troepen terug te dringen. In de straten wordt wanhopig gevochten. Tussen geweervuur, plundering en paniek zoeken Bergenaren een uitweg.

Na onze eerdere aflevering over de brand in de Gertrudiskerk vertellen we nu het bredere verhaal van de ramp van 1747. Over militaire moed en menselijke zwakte, over wanhoop en verraad. En over een stad die haar reputatie van onneembaarheid in één bloedige ochtend verloor.

Luister naar ‘De nacht van het verraad’ en beleef de dramatische val van Bergen op Zoom.

In deze (proef)aflevering van de Bergse Podcast komt het vergeten verhaal van de laatste Markies van Bergen op Zoom aan bod en een koninklijke dynastie die zich er nog altijd mee verbonden voelt.
We belichten het historisch belang en het spoor naar het huis Wittelsbach. We gaan op zoek naar de betekenis en de legitimiteit van adellijke titels in de huidige tijd en geven antwoord op de vraag of de titel Markies van Bergen op Zoom inmiddels verworden is tot een museumstuk.